Ma 27/01/2020 20:30 - 21:30

FILM „Die Tortur“ (2018)
Dieter Reifarth

Op de Herdenkingsdag van de Slachtoffers van de Holocaust tonen het Goethe-Institut Brussel en dasKULTURforum Antwerpen in samenwerking met De Cinema het filmessay “Die Tortur” van Dieter Reifarth.
 
     “Marteling is de gruwelijkste gebeurtenis die een mens met zich mee kan
     dragen. Wie aan foltering ten prooi is gevallen, kan zich niet meer thuis
     voelen in de wereld.” Jean Améry

Jean Améry is 31 jaar oud als hij op 23 juli 1943 in Brussel wordt gearresteerd tijdens het verspreiden van antinazistische pamfletten. In het beruchte Fort van Breendonk, een zogenaamd "opvangkamp" tijdens de Duitse bezetting en vandaag een Nationaal Gedenkteken, wordt hij gefolterd. Améry zal voor het leven getekend blijven door de sporen van deze mentale "brandvlek" en het verlies van zijn fundamentele "vertrouwen in de wereld".

In 1966 verwerkte Améry zijn ervaringen in het essay “Die Tortur”. Een radio-opname waarin hij deze tekst voorleest, vormt de akoestische basis van Dieter Reifarths film. Reifarth combineert Améry's zachte, rijkgeschakeerde, hortende en oprecht klinkende stem met serene opnamen van Breendonk en de plaatsen van marteling. De beschrijvingen van de martelingen zijn sober, vrij van enige verbale dramatiek. De focus ligt niet op de praktijken van de folteraars, maar op de blijvende sporen van de marteling. Een aangrijpend filmessay tussen heden en museaal gedenken, wars van enige fictionalisering.
 
Jean Améry, in 1912 als Hans Mayer in Wenen geboren, was een Oostenrijkse schrijver en verzetsstrijder. In 1938 vluchtte hij voor de nazi’s naar België en in 1943 werd hij veroordeeld tot twee jaar concentratiekamp voor zijn deelname aan het verzet tegen de Duitse bezetters. Pas in de jaren zestig werden zijn teksten bekend bij een groter publiek. Tegenwoordige behoren ze tot de belangrijkste teksten van de Duitstalige Holocaustliteratuur. In 1978 beroofde hij zich in Salzburg van het leven.

***

Am Tag des Gedenkens an die Opfer der Shoah zeigen das Goethe-Institut Brüssel und dasKULTURforum Antwerpen in Zusammenarbeit mit De Cinema Dieter Reifarths Filmessay „Die Tortur“.

     "Die Tortur ist das fürchterlichste Ereignis, das ein Mensch in sich bewahren
     kann. Wer der Folter erlag, kann nicht mehr heimisch werden in der Welt."
     Jean Améry

Jean Améry ist 31 Jahre alt als er beim Verteilen antinazistischer Flugblätter am 23. Juli 1943 in Brüssel verhaftet wird. Im berüchtigten Fort Breendonk, „Auffanglager“ während der deutschen Besatzung und heute nationale Gedenkstätte, wird er gefoltert. Von den Spuren des seelischen „Feuermals“, vom Verlust des „Weltvertrauens“ wird er lebenslang gezeichnet bleiben.

In dem Essay „Die Tortur“ (1966) reflektiert Améry über seine Erlebnisse. Eine Radioaufnahme, in der er diesen Text liest, bildet das akustische Fundament des Films von Dieter Reifarth. Reifarth verbindet die sanfte, facettenreiche und unverstellt klingende Stimme Amérys mit atmosphärischen Aufnahmen von Breendonk und den Orten der Folter. Die Schilderungen der erlebten Folter sind nüchtern, frei von jeder sprachlichen Dramatik. Im Mittelpunkt stehen nicht die Praktiken der Folterknechte sondern vielmehr die bleibenden Spuren beim Gefolterten. Ein verstörender Filmessay zwischen Gegenwart und musealem Erinnern, fern jeglicher Fiktionalisierung.

Jean Améry, 1912 als Hans Mayer in Wien geboren, war ein österreichischer Schriftsteller und Widerstandskämpfer. 1938 flüchtete er vor den Nazis nach Belgien und wurde 1943 wegen seiner Beteiligung am Widerstand gegen die Deutschen Besatzer zu zwei Jahren KZ-Haft verurteilt. Erst in den 1960er Jahren wurden seine Schriften einem größeren Publikum bekannt. Heute zählen sie zu zentralen Texten der deutschsprachigen Holocaustliteratur. 1978 nahm er sich in Salzburg das Leben.

LOCATIE|ORT: De Cinema, Maarschalk Gerardstraat 4, 2000 Antwerpen

TAAL|SPRACHE: Duits met Ned. OT| Deutsch mit nied. UT

DUUR|DAUER FILM: 58'

TICKETS: ter plaatse|vor Ort + ONLINE

TRAILER